Trang chủ CẨM NANG HDV Thành phố thơ mộng bên dòng sông Hương có tên gọi từ...

Thành phố thơ mộng bên dòng sông Hương có tên gọi từ đâu

2427
Chia sẻ

Thừa Thiên – Huế là một vùng đất cổ. Vào thế kỉ XIII, vùng đất này đã được nhập vào quốc gia Đại Việt. Bởi nó là món sính lễ của vua Chiêm Thành dâng lên vua Trần khi cưới công chúa Huyền Trân. Phong cảnh tươi đẹp, địa hình hiểm trở tạo cho Huế vị trí đặc biệt trong lịch sử nước ta. Thế nhưng tên gọi Huế xuất phát từ đâu? Tại sao lại gọi là “Huế”? 

Tên gọi “Huế ” 

Nhiều người hỏi tôi: Huế được gọi từ bao giờ? Tên “Huế” là vì sao? Hỏi tôi thì tôi hỏi ai? Nếu không hỏi được, bèn hỏi một kho thông tin rất ba vạ là Wiki… ra thế này: 

– Hiện chưa có nguồn thông tin nào khẳng định địa danh “Huế” chính thức xuất hiện lúc nào. Theo một số thông tin thì: Vua Lê Thánh Tông có lẽ là người đầu tiên nói đến địa danh Huế trong bài văn nôm Thập giới cô hồn quốc ngữ văn. Trong đó có câu: “hương kỳ nam, vảy đồi mồi, búi an tức, bì hồ tiêu, thau Lào, thóc Huế, thuyền tám tầm chở đã vạy then”.

– Những tài liệu sử học cũ ngoại trừ quốc triều chính biên toát yếu khi nói tới Huế, đều dùng cái tên Phú Xuân hoặc kinh đô, hoặc kinh, chứ không dùng tên Huế.

– Bộ Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim là bộ sử đầu tiên của Việt Nam viết quốc ngữ. Ngoài nguồn sử liệu truyền thống, tác giả đã sử dụng nguồn sử liệu của phương tây. Và tên Huế xuất hiện.

– Trong hồi ký của Pierre Poivre – một thương nhân pháp đến Phú Xuân vào năm 1749 – cái tên Huế xuất hiện nhiều lần dưới dạng hoàn chỉnh là Huế.

– Năm 1787, Le Floch de la Carrière đã vẽ bản đồ duyên hải đàng trong cho bộ hải quân pháp. Trong đó bản đồ đô thành Huế được vẽ một cách khá rõ. Và cái tên Huế đã được ghi như cách người pháp thường viết về sau: HUÉ.

– Trong một lá thư viết tại Sài Gòn ngày 15 tháng 7 năm 1789 của Olivvier de Puynamel gởi cho Létodal ở Macao, hai lần cái tên Huéđược nhắc đến khi nói về tình hình nơi này.” (hết trích)

HUẾ BÊN DÒNG SÔNG HƯƠNG

Đã bảo wiki chỉ là kho tin tham khảo thôi. Nó không biêt rằng ngày 20/10/1898, dụ của vua Thành Thái lập thị xã Huế. Ngày 30/8/1899 toàn quyền Đông Dương ra Nghị định chuẩn y đạo dụ. Và ngày 12/12/1929 được nâng thành thành phố Huế. (Người vô danh nào đó viết wiki… đã vô tình hay hữu ý quảng bá cho ông Trần Trọng Kim).

Có thể đoán, tên Huế là tên dân dã, chỉ cái tên Thuận Hóa, do đọc chệch Hóa thành Huế. Còn sao lại đọc chệch, thì có lẽ phải nghiên cứu ngữ âm tiếng địa phương Thừa Thiên Huế. (Hay kiêng húy thì sao không ai nói đến?)

Duy có việc gọi Thuận Hóa thành ra Hóa – Huế thì hiểu được. Cư dân Việt truyền thống, tên cổ (Nôm) địa danh toàn đơn âm. Bây giờ còn rơi rớt một ít ở phía Bắc, được lưu dân mang tập quán ấy vào Nam. Quê tôi gần Hải Phòng, cho đến trước 1975, dân cư vẫn gọi tp ấy là Phòng (bỏ chữ Hải). Người Huế gọi Thuận Hóa là Hóa/ Huế cũng vậy thôi.

Nghe nói năm 2014, Huế có cuộc hội thảo đổi hay không đổi tên Huế. Tôi cho rằng đổi hay không cũng ok. Gọi béng là Thuận Hóa, hay Phú Xuân cũng được, mà để Huế thì cũng hay. Hay ở cái giữ cái hồn dân dã, đưa dân dã thành chính quả, vào hệ thống danh xưng nhà nước. 

Viết lởm khởm như trên đây, vì đang ở Huế. Chiều nay mưa trên phố Huế, kiếp giang hồ có bến đợi. Chợt nhớ câu thơ rất hay của ai quên rồi: Giang hồ ta cũng giang hồ vặt, một tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà. Giang hồ Huế nghe cơm sôi Huế, chợt nghĩ tại sao lại Huế.

Nguyễn Xuân Hưng

Facebook Comments
5 (100%) 25 votes